Een wereld zonder kwaad als je geen lor bent

biografie astrid lindgren★★★★★

Op woensdag 12 oktober verschijnt de biografie van Astrid Lindgren, Deze dag, een leven, bij Uitgeverij Ploegsma. Tot die dag kun je nog stemmen op je favoriete Astrid Lindgrenboek. Een aantal bekende Nederlanders liet de afgelopen weken al weten wat hun lievelingsboek is van de Zweedse kinderboekenschrijfster, die in 2002 op 94-jarige leeftijd overleed.

Het kinderboekenkampioenschapsboek aller tijden
Edward van de Vendel koos voor De gebroeders Leeuwenhart. Voor hem is het ‘het kinderboekenkampioenschapsboek aller tijden’. ‘Het is een extreem spannend boek, maar het heeft ook – ik ben nu heel serieus – mijn leven veranderd: ik probeer altijd zoveel mogelijk als Jonathan te zijn,’ aldus Van de Vendel. Ook andere BN’ers gaven hun mening over de beste Lindgren.

Vrijgevochten en eigenzinnig
Onlangs zag ik een prachtige documentaire over Lindgren. Wat een bijzondere vrouw was zij, zo vrijgevochten en eigenzinnig. Door deze docu ben ik extra nieuwsgierig geworden naar haar en ik kijk er dan ook naar uit haar biografie te gaan lezen. Maar ik ben eerst maar eens in De gebroeders Leeuwenhart gedoken, want ik moet tot mijn schaamte bekennen dat ik die nog nooit had gelezen. Mijn recensie:

recensie gebroeders leeuwenhartDe gebroeders Leeuwenhart, dat zijn Jonathan en Kruimel. Jonathan ziet eruit ‘als een sprookjesprins. Zijn haar glansde net als goud, en hij had donkerblauwe ogen die schitterden en hij had mooie witte tanden en kaarsrechte benen.
Heel anders dus dan zijn broertje Kruimel, vanuit wiens perspectief het boek is geschreven. ‘Ik ben altijd een tamelijk lelijk en onnozel en bang jongetje geweest, met nog kromme benen ook.
Maar de broers zijn dol op elkaar. ‘Als jij niet zo’n lief, klein en lelijk bleekneusje met kromme benen was, dan was je mijn Kruimel niet.

Klaterende beekjes
Kruimel is een bedlegerige jongen, die erg ziek is en spoedig zal sterven. Maar Jonathan sterft vlak voor hem bij een brand, waarbij hij zijn broertje op heldhaftige wijze redt. Wat een ellendig begin. En die arme moeder van die jongens heeft ook al haar man verloren op zee.
De broers ontmoeten elkaar weer in Nangijala, een plek omringd door hoge bergen, met zuivere lucht en vrolijke klaterende beekjes en watervallen. Kruimel heeft daar geen kromme benen meer en hij geniet van het leven buiten met zijn broer. Maar Nangijala is toch niet het paradijs dat het in eerste instantie lijkt. Het Bramendal wordt overheerst door de wrede heerser Tengil, die de bevolking met zijn draak Katla angst inboezemt. De broers moeten op pad om de hongerige bevolking te bevrijden. Maar kunnen ze de draak verslaan?

Wees geen lor
De gebroeders Leeuwenhart
leest als een razend spannend verhaal met sfeervolle tekeningen van Ilon Wikland. Jonathan en Kruimel worden constant op de hielen gezeten door Tengils soldaten. Lindgren weet met haar taalgebruik een beklemmende sfeer te scheppen.

‘Wolven zijn bang voor vuur, weet je dat niet, Fjalar?’ zei ik. Maar ik geloofde er zelf niet helemaal in, en de wolven hadden er kennelijk ook nog nooit van gehoord. Want nu zag ik ze, nu kwamen ze dichterbij, griezelige, grauwe gedaanten die huilend van de honger door het maanlicht aan kwamen dwalen.

Maar De gebroeders Leeuwenhart is zoveel meer dan een avonturenverhaal in een fantasywereld. Het gaat over rouw, broederliefde, dapper zijn, strijden voor het goede en jezelf niet verloochenen. Een aantal keer legt Jonathan, een overtuigde pacifist, aan zijn broertje uit dat je soms dingen moet doen, ook al zijn ze gevaarlijk. En dat je soms de vijand te hulp moet schieten. ‘Anders ben je geen mens maar een lor.’

(lees verder onder de illustratie)

de gebroeders leeuwenhart

Illustratie: Ilon Wikland

Een wereld zonder kwaad

Vlak voor het grote gevecht plaatsvindt tussen de soldaten van Tengil en de bewoners van het Bramendal is er een discussie gaande tussen Jonathan en twee aanvoerders van de opstandelingen.

‘Wat bedoel je met bevrijd? Bedoel je dat ze gedood moeten worden?’
‘Ja, wat zou ik anders bedoelen,’ zei Orvar.
‘Maar ik kán niemand doden,’ zei Jonathan, ‘dat weet je toch, Orvar!’
‘Zelfs niet als het om je eigen leven gaat?’ vroeg Orvar.
‘Nee, zelfs dan niet,’ zei Jonathan.
Orvar kon het niet begrijpen en Mattias ook nauwelijks.
‘Als iedereen net als jij was,’ zei Orvar, ‘dan zou het kwaad toch eeuwig kunnen heersen!’
Maar toen zei ik dat als iedereen net als Jonathan was, dat er dan helemaal geen kwaad zou zijn.

Tijdloos sprookje over goed en kwaad

De gebroeders Leeuwenhart verscheen al in 1973, maar het is een tijdloos sprookje over goed en kwaad. Ik begrijp Edward van de Vendel helemaal als hij zegt dat hij probeert zoveel mogelijk als Jonathan te zijn. De lessen van de oudste Leeuwenhartbroer kunnen we allemaal ter harte nemen.
Kruimel doet dat in ieder geval wel. Van de bange jongen die hij in het begin was, eindigt hij als dappere held, die bereid is zijn angsten opzij te zetten voor een ander. De allerlaatste scène is zo prachtig hartverscheurend mooi en zo ongelooflijk ongewoon voor een kinderboek, dat het boek onmiddellijk terecht is gekomen in mijn favorieten-aller-tijden-lijstje.

Uitgeverij Ploegsma, 216 bladzijden, €15,95, vanaf tien jaar

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s