Klim in een boom en geniet van het uitzicht

Recensie de gulle boom Shel Silverstein Arthur Japin★★★★★

In De gulle boom hebben een jongen en een boom een innige vriendschap. De jongen bezoekt de boom elke dag om van zijn blaadjes een kroon te maken, in zijn takken te slingeren en appeltjes te plukken. Soms spelen ze samen verstoppertje en de jongen doet dutjes in de schaduw van de boom. De boom en de jongen houden van elkaar.
Maar de jongen wordt ouder en hij heeft niet zoveel tijd meer om bij de boom op visite te gaan. Hij heeft geld nodig en een huis. De boom biedt het hem allemaal, zonder er iets voor terug te verwachten. Uiteindelijk is de jongen een oude man en zoekt hij een rustig plekje om te zitten. De boom, inmiddels niet meer dan een stronk, is een perfecte plek om uit te rusten.

Zoeken naar een uitgever
The Giving Tree
 is sinds verschijning in 1964 een bestseller, alhoewel het auteur en illustrator Shel Silverstein (1930-1999) vier jaar kostte om een uitgever te vinden. ‘Iedereen vond het boek mooi, maar de ene vond het te kort, de ander te verdrietig en een uitgeverij vond dat het boek tussen een kinderboek en een volwassenenboek in zat en dat het dus niet zou verkopen’, valt te lezen op de website van Silverstein. Uiteindelijk werd het boek in meer dan dertig talen vertaald.
Deze variant die ik bij de bibliotheek haalde, is de tiende druk van de vertaling van Arthur Japin, auteur van onder andere Een schitterend gebrek. Waarom hij trouwens van de boom een mannelijk figuur maakt is me niet duidelijk, in de oorspronkelijke tekst is de boom een vrouw.

Multitalent 
Japin kreeg dit boek in 2000 van een vriend. Op de achterzijde vertelt hij dat hij de tekst nog steeds niet kan lezen zonder emotioneel te worden. ‘Dostojevski en Nietzsche hadden een heel oeuvre nodig. Shel Silverstein zei alles wat er te zeggen viel in The Giving Tree in nog geen vijftig zinnen en een aantal tekeningen.’
Silverstein was een multitalent. Hij heeft geweldige gedichten geschreven. En aangezien die moeilijk te vertalen zijn, kun je ze het beste in het Engels lezen, bijvoorbeeld in Where the sidewalk ends of The light in the attic. Silverstein schreef ook veel liedteksten, waaronder het fameuze A boy named Sue van Johnny Cash. Hiervoor won hij een Grammy.

Twee liefdesverklaringen
Silverstein heeft voor De gulle boom eenvoudige tekeningen gemaakt in zwart-wit. Prachtig hoe zijn illustraties in het begin vrijwel geen tekst nodig hebben om te begrijpen wat er gebeurt.
Op een gegeven moment staat er: Maar de tijd ging voorbij. Je ziet dat de jongen groter is geworden en dat hij verdrietig tegen de boom aanleunt. Het moet het begin van de puberteit zijn, ervoor had hij steeds een lach op zijn gezicht.
Op de volgende bladzijde staat: En de jongen werd ouder. Je ziet twee paar voeten vanachter de boom steken. Op de boom staan nu twee liefdesverklaringen. Eerst enkel die van de jongen aan de boom, nu die van de jongen aan zijn lief erboven. De tekening zegt alles wat er gezegd moet worden.

Recensie de gulle boom Shel Silverstein Arthur Japin

De onvoorwaardelijke liefde van een moeder voor haar kind
Het boek valt op meerdere manieren te interpreteren. Er wordt bijvoorbeeld vaak gezegd dat het boek de relatie tussen een moeder en haar kind verbeeldt (onvoorwaardelijke liefde) of dat de boom een metafoor is voor Moeder Aarde (de aarde als bron van voedsel en beschutting). Deze interpretaties heb ik er zelf niet uitgehaald, ik denk omdat bij Japin de boom een man is.
Anderen menen dat het boek over vriendschap gaat en Christenen hebben het boek gekaapt omdat ze Jezus herkennen in de boom. Maar wat Silverstein en precies mee heeft bedoeld, heb ik nergens kunnen vinden.

Een ode aan de jeugd
Welke interpretatie je ook aanhangt, het boek is ontroerend en een vereenvoudigde versie van het leven zelf. Als de jongen nog klein is, heeft hij alle tijd van de wereld om lekker te spelen, een beetje te luieren en in een boom te klimmen. Hoe ouder hij wordt, hoe meer hij door andere dingen wordt opgeslokt. Hij krijgt een vriendin, zoekt een baan en wil een huis om een gezin te kunnen stichten. Als hij oud is, is hij moe en verdrietig en wil hij uit kunnen rusten.
Mijn interpretatie van dit boek is, dat het een ode aan de jeugd is. Je jeugd is een zorgeloze tijd die vlug voorbijgaat. Daarna ben je door verplichtingen vaak te druk om om je heen te kijken en te genieten. Ik vind het boek dan ook een oproep aan alle kinderen (én hun ouders!) om in een boom te klimmen, een appeltje te plukken en van het uitzicht te genieten.

Uitgeverij Brandaan, 56 bladzijden, €13,90, vanaf 4 jaar

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s